D vitamini önemi ve faydaları? Eksikliği, fazla alınması

Yağda çözünen vitaminlerden olan D vitamini, vücut sağlığı açısından en önemli vitaminlerden birisidir. D vitaminin D2 ve D3 olmak üzere iki çeşidi bulunmaktadır ve bunlardan kandaki D vitamini seviyesini en çok arttıran D3 vitaminidir. Fakat D vitamini vücutta uzun süre ile depolandığından dengeli ve yeterli alınması gereken bir vitamindir. Çünkü, eksikliği birçok soruna sebep olan D vitamininin, fazlası da birtakım hastalıklara kaynaklık edebilmektedir. Peki, D vitamininin yeterli alınmasının vücudumuz için önemi nedir? D vitamini eksikliğinde ve fazlalığında görülen rahatsızlıklar nelerdir? D vitamini hangi kaynaklardan sağlanabilir.

D vitamini yeterli miktarda alındığında vücudumuz için önemi nedir?

D vitamini özellikle kas ve kemik sağlığı açısından oldukça önem taşıyan bir vitamindir. Fosfor ve kalsiyum emilimi için hücrelere sinyaller gönderir, emilimlerini arttırmasının yanında, kandaki düzeylerini de dengeler. Parathormon salgılayarak, kalsiyum metabolizmasının düzenlenmesini sağlar. Bunların yanında kas, iskelet sistemi fonksiyonlarının düzgün çalışmasını sağlar.

Ayrıca kas, kemik ve diş gelişimi üzerindeki etkilerinden dolayı çocuklar için oldukça önemli bir vitamindir. Kemik sağlığının korunmasını sağladığı için de yetişkinlerde kemik erimesi riskine karşı önemli bir yere sahiptir.

D vitamini ruh ve sinir sistemi açısından oldukça önemlidir. Ayrıca birçok hastalığın gelişimini önlemesi ve otoimmün hastalıklara karşı koruyucu etkileri bakımından da önemli bir vitamindir.

D vitaminin Faydaları:

  • Kemiklerin gelişimi ve güçlenmesi, aynı zamanda onarımı ve korunması üzerinde önemli etkilere sahiptir.
  • Sağlıklı diş oluşumunu destekler.
  • Kemik erimesi riskine karşı en önemli koruyucudur.
  • Bağışıklığı güçlendirerek grip, nezle gibi enfeksiyonel hastalıklara karşı direnci arttırır.
  • Kanser türlerine karşı koruyucu etkisi bulunmaktadır.
  • Tiroid hormonlarının düzenlenmesine katkı sağlar.
  • Kalp ve damar hastalıkları riskini azalttığı bilinmektedir.
  • Kasların gelişmesini ve güçlenmesini sağlar.
  • Tansiyonun düzenlenmesini sağlar; Hipertansiyon hastalığına karşı koruyucu etkiye sahiptir.
  • İnsülin salgılanmasını ve direncini düzenler; diyabet riskini azaltır.
  • Astım, bronşit gibi hastalıkların önlenmesine yardımcı olur.
  • Kanın yeterli pıhtılaşmasını sağlar.
  • Depresyon ve anksiyete bozukluğuna karşı koruyucu etkiye sahiptir.
  • Romatizmal eklem iltihaplanması rahatsızlığını önleyici etkisi bulunmaktadır.
  • Koah hastalığına karşı koruyucu etkisi bulunmaktadır.
  • Alzheimer hastalığı riskine karşı koruyucu etkiye sahiptir.(Daha fazla bilgi için bkz: Alzheimer hastalığı)
  • Metabolizmayı hızlandırıcı etkiye sahiptir.
  • Kemikleri güçlendirdiğinden yaşlılarda sık görülen düşme sonucu kemik kırılmaları riskine karşı önemli bir koruyucudur.
  • MS hastalığı riskine karşı önemli bir koruyucudur.

D vitamini eksikliğinde görülen rahatsızlıklar nelerdir?

  • Çocuklarda Vitamin D eksikliğinin bir numaralı belirtisi olarak görülen kemik zayıflığı olarak bilinen Raşitizm hastalığı ortaya çıkar,
  • Yorgunluk ve halsizlik gibi şikayetlerin oluşur ve bu şikayetler süreklilik gösterir,
  • Kaslarda güçsüzlük ve dirençsizlik oluşur,
  • Süreklilik gösteren kas ve eklem ağrıları görülür,
  • Kemik erimesi hastalığı ortaya çıkar,
  • Enfeksiyonel hastalıklara yakalanma sıklığı artar,
  • Birçok kanser türüne yakalanma riski artar,
  • MS hastalığı riski artar,
  • Yaşlılıkta düşme sonucu kemik kırılması riski artar,
  • Depresyon ve anksiyete bozukluğu riski artar,
  • Astım, bronşit, alzheimer, koah, diyabet, tiroit, eklem iltihaplanması rahatsızlıkları riski artar.

D vitamini eksikliği neden oluşur?

Bilindiği gibi vitamin D vücuda alındığında vücutta uzun süre depolanabiliyor. Fakat bazı rahatsızlıklar ve çevresel faktörler D vitamini eksikliği oluşmasına neden olabiliyor.

  • Karaciğer hastalıkları,
  • Çölyak hastalığı,
  • Kostik fibroz,
  • Böbrek hastalıkları
  • Gastrik bypass ameliyatları,
  • Chron hastalığı,
  • Aşırı kilo(şişmanlık),
  • Yetersiz veya yanlış beslenme sonucu gıdalardan yeterli miktarda karşılanamaması,
  • Güneşten yeteri kadar faydalanılmaması veya bu konuda yanlış hareket edilmesi,

D vitamini nelerden alınabilir?

D vitamininin en zengin olduğu kaynak güneştir. Yeterli bir güneşlenme günlük D vitamini ihtiyacını büyük ölçüde karşılamaktadır. Fakat bu sırada güneş kremi kullanımı D vitamini emilimini önleyeceğinden, D vitamini sağlamak amacıyla güneşlenildiğinde kullanılması önerilmemektedir. Bu yüzden güneşten zarar görülmemesi adına, sabah saatlerinde veya öğleden sonra; 20-30 dakika süre ile güneşlenmek en idealidir. Bu güneşlenme süresi D vitamini alımı için yeterli bir süredir.

Gıdalardan ise;

  • Süt ürünleri: süt, kefir, yoğurt, peynir, tereyağı, ayran
  • Deniz ürünleri: Somon, Ton balığı, İstiridye, Uskumru,
  • Kırmızı et: Karaciğer,
  • Bitkiler: Tatlı patates, mantar, yonca, ısırgan, yulaf, maydanoz.
  • Yumurta (özellikle yumurtanın sarısı),
  • Balık yağı,

D vitaminin gereğinden fazla alınması:

D vitaminin gereğinden fazla alındığında bir takım rahatsızlıklara sebep olabildiğini yazının başında belirtmiştik. Bu olası sorunlar;

  • Yorgunluk hissi,
  • Algısal bozukluklar; yer ve zaman kavramlarının bulanıklaşması,
  • Kabızlık,
  • Metabolik bozulma sonucu ani kilo kayıpları,
  • Kusma,
  • Böbrek kumu, böbrek taşı gibi rahatsızlıklardır.

Bu rahatsızlıkların oluşmaması için vitamin D alımına dikkat etmeniz gerekmektedir. Bu noktada en önemli husus, herhangi bir vitamin kaybı yaşadığınızı düşünüyorsanız, bunun için bir uzmana görünmeniz ve çeşitli testler yaptırmanızdır. Doktorunuz bundan sonra sizi gerekli şekilde yönlendirecek ve gerek görürse takviye edici verecektir.

Bir önceki yazımız olan Saklama Rehberi başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir