Böbrek taşı nedir? Risk oluşturan faktörler, tanısı, tedavisi?

Böbrek taşı nedir?

Böbrek kanalları içerisinde çeşitli nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilen mineral bazlı sert yapıdaki kitlelere böbrek taşı denir.Böbrek taşı nedir Risk oluşturan faktörler, tanısı, tedavisi

Böbreklerden süzülen sıvı miktarının, tuz ve diğer maddelerden daha az kalması halinde, aşırı madde yoğunluğu ve yetersiz sıvı miktarı bu maddelerin atılamamasına neden olur. Süzülemeyen maddeler birbirleri ile kaynaşıp kristalleşerek böbrek kumlarını; kumlar da birleşerek böbrek taşlarını oluşturur.

İçerikleri itibariyle farklı yapılarda böbrek taşları görülebilmekle birlikte, en sık görülen böbrek taşı yapısı, kalsiyum-oksalat bileşiminden oluşmaktadır.

Böbrek taşı tedavi edilebilir bir hastalık olmakla birlikte ihmali sonucu ilerlemiş vakalarda daha ciddi böbrek hastalıklarına ve diyaliz ihtiyacına kaynaklık eden faktörlerden biri haline gelebilir. (Diyaliz ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için sitemizdeki, Diyaliz nedir? Diyaliz kimler için gereklidir? Nasıl uygulanır? başlıklı içeriğe göz atabilirsiniz.)

Böbrek taşına zemin hazırlayan faktörler ve görülme riskini arttıran etkenler:

  • Özellikle taş oluşumuna neden olabilecek maddenin oral yolla yüksek miktarda alınması ile kandaki oranının fazlaca artması,
  • İdrar miktarının maddenin yoğunlaşarak kristallenmesine neden olacak kadar yetersiz olması,
  • Taş oluşumuna neden olabilecek maddenin organlardan yüksek miktarda salgılanmasıyla kandaki seviyesinin artması,
  • İdrar kalitesinin düşmesiyle maddelerin birbirine yapışmasını engelleyici koruyucuların miktarının azalması.

Bu gibi sebepler böbrek taşına zemin hazırlayan faktörlerdir. Burada her madde için en dikkat çekici nokta, ana etkenin sıvı miktarının yetersizliğine varıyor olmasıdır. Bunlar dışında;

  • İdrar yolu enfeksiyonları,
  • Gut hastalığı,
  • Genetik etkiler,
  • Yaş aralığı (30-50),
  • Yetersiz sıvı tüketimi,
  • Sistinüri hastalığı,
  • Bağırsak iltihaplanması,
  • Hareketsizlik,

Bunlar gibi sebepler böbrek taşı görülme riskini artıran etkenlerdir.

Böbrek taşı hangi belirtilerle görülür?

Böbrek taşı ağır vakalarda şiddetli semptomlara sebep olabilmektedir. Özellikle erkeklerde daha sık görülen böbrek taşı, daha şiddetli ve zorlu bir süreç izlemektedir. Hamilelerde ise semptomların normale göre daha ağır yaşanmasına veya çeşitli gebelik rahatsızlıklarını tetiklemesine neden olabilmektedir.(Gebelik rahatsızlıkları ile ilgili daha detaylı bilgi için ailenotlari.com sitesini ziyaret ederek, Gebelikte sık görülen rahatsızlıklar ve Gebelikte ortaya çıkan bazı hastalıklar başlıklı içeriklere göz atabilirsiniz.)

En yaygın görülen belirtileri;

  • Kaburgaların alt kısmında, yan arka kısımlarda şiddetli ağrı,
  • Mide bulantısı ve kusma,
  • Koyu sarı, kahverengiye dönük idrar rengi,
  • İdrar sırasında veya sonrasında kan görülmesi,
  • İdrar yaparken zorlanma,
  • Sıtmalanma,
  • Ateş,
  • Kasıklarda baskı ve yanma.

Böbrek taşı tanısı ve tedavisi nasıl yapılır?

Böbrek taşı tanısı için ilk olarak hastanın şikayetleri doğrultusunda fiziki muayene yapılır. Ardından idrar tahlili ve görüntüleme teknikleri istenir. Röntgen veya ultrason ile taşın görülmesi amaçlanır. Bu görüntüleme yöntemleri ile taş görülemediyse bilgisayarlı tomografi tekniği kullanılır. Fiziksel bulgular, idrar tahlili ve görüntüleme tekniği sonuçları birlikte değerlendirilerek teşhis koyulur.

Tedavide farklı uygulamalar yapılmaktadır. 5 mm’den küçük olan taşların genellikle kendiliğinden düşürülmesi amaçlanır. Bu sebeple ağrı kesici ve antispazmodik ilaçlar, destekleyici bakım tedavisi ve bol sıvı tüketimi ile tedavi uygulanır.

Böbrekteki taşların 5 mm’den büyük olması halinde ise, farklı operasyonlar uygulanır:

  1. ESWL (şok dalgaları ile vücut dışından taş kırma): Bu uygulamada bir cihaz yardımı ile uzman tarafından taşlara şok dalgaları gönderilerek taşların kırılması ve ufak parçalara ayrılması, böylece idrarla atılabilir hale gelmesi amaçlanır.
  2. PNL (Perkütan Nefrolitotomi): 2 cm’nin üzerinde ve ESWL yöntemi ile kırılamayan taşların tedavisinde kullanılan bir kapalı bir operasyondur. Genel anestezi altındaki hastanın bel bölgesinden 1 cmlik kesi atılır; buradan girilerek, kırılması gerekiyorsa pnömatik, ultrasonik veya lazer taş kırıcılarla kırılan taşlar çıkartılır.
  3. URS (üteroskop): Bu tedavi yönteminde ise üreteroskop adı verilen, 2,5-3 mm çapı olan ve mercek yardımı ile görüntü sağlayan bir cihaz ile idrar yolundan üreter kanala girilerek taşlar kırılır. Böylece tedavi sağlanır. Bu operasyon sonrası hasta aynı gün taburcu edilebilir.

Burada uygun tedavi yöntemi uzman doktor tarafından belirlenecektir.

Böbrek taşı oluşumunu önlemek için neler yapılabilir?

  • İlk ve en önemli kural vücudun sıvı dengesini korumaktır. Günlük yeteri miktarda sıvı (özellikle su) tüketildiğinden emin olunmalıdır. Bu noktada günlük alınması gereken sıvı miktarı kişinin böbrek taşı geçmişine, günlük sıvı kaybına, kilosuna bağlı olarak belirlenmektedir. Burada doktorunuzun tedavi sonrası önerisi çok önemlidir.
  • Vücut hareketsiz bırakılmamalıdır. Fırsat buldukça egzersiz yapılmalıdır.
  • Tuz tüketimine dikkat edilmesi gereklidir. Gereğinden fazla tuz tüketilmemeli, hatta mümkün olduğunca kısıtlanmalıdır.
  • Kilo kontrolü sağlamak ve ani kilo kaybından sakınmak ve korunmak gereklidir.
  • Herhangi bir ilaç veya gıda takviyesi kullanmadan önce doktorunuza mutlaka böbrek taşı hikayesinden bahsedilmelidir. Çünkü bazı ilaç ya da takviyeler böbreklerde çökelti oluşmasına sebep olabilmektedir.

Görüldüğü üzere vücudumuz için suyun önemi çok büyüktür. Suyun önemi ile ilgili daha detaylı bilgi için ailenotlari.com sitesini ziyaret ederek, Vücudumuz için suyun önemi ve günlük tüketilmesi gereken miktar başlıklı içeriğe göz atabilirsiniz.

Bir önceki yazımız olan Tırnak mantarı nasıl geçer neden olur nasıl önlenir başlıklı makalemizde mantar kremi, mantar nasıl önlenir ve mantar tedavisi hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir