Alzheimer hastalığı nedir? Belirtileri nelerdir? Önlemek için

Alzheimer nedir?

Alzheimer en net ifadesi ile unutkanlık hastalığı olarak bilinir. Çeşitli faktörler neticesinde beyin hücrelerinin tahrip olması nedeniyle beyin fonksiyonlarının düzgün çalışamaması sonucu ortaya çıkmaktadır. Beynin hafıza kontrolü sağlayan sinirlerindeki tahribat, bir takım erken belirtilerle kendini gösteren alzheimer hastalığına neden oluyor. Alzheimer hastalığı dendiğinde akıllara ilk gelen unutkanlık olsa da, aslında unutkanlık alzheimer hastalığının neticelerinden yalnızca bir tanesidir. Alzheimer unutkanlık dışında, psikolojik, sosyal, fiziksel ve kişisel bozukluklara da neden olmaktadır. Öyle ki alzheimer hastaları zaman içinde unutkanlık, sosyal ilişki kuramama, kişilik özelliklerinde değişim, hesap muhakeme yeteneğininin bozulması, kendini ifade etmede zorlanma ve zamanla ifade edemeyecek vaziyete gelme, kişisel ihtiyaçlarını karşılayamama, algılamada güçlük çekme gibi birçok sorun yaşarlar. Tüm bunlar alzheimer hastalığının unutkanlık dışındaki neticeleridir.

Alzheimer hastalığı neden olur?

Beyin hücrelerinin en önemli olumsuz özelliği, kendini yenileme yeteneğine sahip olmamasıdır. Oysa vücudumuzun çeşitli bölgelerindeki diğer hücreler kendini yenileme yeteneğine sahiptir. Beyin fonksiyonlarının sağlıklı işlevini sürdürebilmesi için sağlıklı beyin hücrelerine ihtiyaç vardır. Beyin hücrelerinin yenilenemiyor olması, zaman içinde çeşitli faktörler ve birkaç proteinin birikmesi neticesinde ölen beyin hücrelerinin yerine yenilerinin gelmesini önlemektedir. Beyin hücrelerinde meydana gelen bu tahribat zamanla beyin fonksiyonlarını etkileyecek düzeye gelir. Böylece alzheimer hastalığı ortaya çıkar.

Beyin hücrelerindeki tahribat birçok sebebe bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir. Bu sebeplerden en yaygın olanları; kafa travması, eğitim eksikliği, genetik etki, sağlıksız yetersiz ve düzensiz beslenme şekli, bir takım diyetler veya yaşam tarzları, yoğun ve sürekli stres, aşırı hassasiyet, zihin etkinliklere uzaklık gibi faktörlerdir.

Alzheimer hastalığının belirtileri nelerdir ve olağan seyri nasıldır?

Alzheimer hastalığının ilk belirtileri, erken belirtiler olarak nitelendirilen unutkanlık, unutma sıklığında artış ve özellikle kısa süreli bellekte aksamalardır. Bu hastalığın erken dönemlerinde kişi yeni öğrendiği bilgileri hafızasında tutmakta büyük güçlük çeker. Yeni bilgileri genelde unutur ve hatırlamakta zorlanır; hatta çoğunlukla da hatırlayamaz. Tabi her unutkanlık alzheimer belirtisi olarak değerlendirilmemelidir. Yazının başında da belirttiğimiz gibi alzheimer, zaman içinde farklı belirtileri de beraberinde getirir.

Alzheimer hastasının ilerleyen zamanla birlikte, kendisi farkında olmadan unutkanlığı giderek ilerler, ayrıca kişi, ürün, alet isimleri ile telefon numarası, adres gibi rehber bilgileri hafızasında tutmakta zorlanır. Giderek günlük faaliyetlerini gerçekleştirme, kısa vadeli planlama yapma, konuşma, düşünme, yazma gibi kabiliyetlerinde zayıflama oluşur. Aynı zamanda kendi başlarına dışarı çıktıklarında kaybolma riskleri çok yükselir. Para hesabı yapma ve düşünsel yargılama yapma yetenekleri de zayıflar. Ve neticede tüm bu kabiliyetler hastalığın ilerleyen aşamalarında tamamıyla körelir.

Ayrıca hastada agrasif ve saldırgan tutum ve davranışlar gelişir. Ya da bir anda çocuklaşabilir; çocuksu davranışlar sergileyebilirler. Bu tür kişilik değişimleri hastalığın ilerlemiş dönemlerinin karakteristik bir özelliğidir.

Hastalığın son aşamalarında hasta neredeyse her şeyi unutmuş; fiziksel aktivitesini büyük oranda kaybetmiş ve tamamıyla bağımlı hale gelmiştir. Bakımını kendi kendine yapması ve hayatını kendi kendine sürdürmesi bu aşamada mümkün değildir.Alzheimer hastalığı nedir Belirtileri nelerdir Önlemek için

Alzheimer hastalığının tanı ve tedavisi nasıl yapılmaktadır?

Hastalığın tanısı nöroloji uzmanlarını tarafından, geniş kapsamlı bir inceleme neticesinde konulmaktadır.

Bu noktada benzer belirtilere sebep olabilecek ve bunamaya sebep olan tüm hastalıklar gözden geçirilmektedir. Tüm bunların neticesinde gözlemlenen belirtiler başka bir hastalığa bağlı değil ise, alzheimer hastalığı teşhisi konulmaktadır.

Hastalık için teşhis koyulurken unutkanlık tek başına ele alınmaz. Unutkanlığa eşlik eden, konuşma ve algılama bozukluğu (afazi), fiziksel kabiliyet kaybı (apraksi), tanıma becerisi kaybı (agnozi), kurgulama, plan yapma gibi faaliyetlerde bozulma (yürütücü işlevlerde bozukluk) gibi diğer önemli bulgular da ele alınmaktadır.

Hastalığın kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte, risk altında olan genç bireyler üzerinde etkili olması beklenen aşı çalışması yürütülmektedir.

Fakat şuan için tedavi amaçlı reçetelendirilen ilaçlar hastalığın yalnızca ilerlemesini yavaşlatmak ve semptomların hafifletilmesini sağlamaktadır.

Alzheimer hastalığının önlenmesine yönelik öneriler:

  • Akdeniz diyeti (sebze ve deniz ürünleri ağırlıklı beslenme düzeninin, beyinde Alzheimer’a sebep olan proteinlerin birikmesini önlediği yapılan araştırmalar sonucunda görülmüştür.)
  • Çok dillilik (Dil öğrenme çalışmaları zihni aktif hale getirir, zihinsel faaliyetleri güçlendirir. En az iki dil bilmenin alzheimer riskini neredeyse 4 yıl kadar geciktirebileceği saptanmıştır)
  • Beyin jimnastiği (bol bol bulmaca çözmek, satranç türevi zeka oyunları oynamak gibi zihinsel faaliyetleri güçlendirici zihin egzersizleri alzheimer riskini önleyici etkiye sahiptir)
  • Kahve (günde 3 fincan kadar kahvenin, içeriğindeki kafeinin etkisiyle alzheimer riskini azalttığı birçok araştırmaya konu olarak ortaya konulmuştur)
  • Siyah çikolata (siyah çikolatanın alzheimer riskini azalttığı bilinmektedir. Ayrıca kırmızı şarap başta olmak üzere alkollü bazı içkilerin az miktarda tüketilmesinin alzheimer riskini azalttığı gözlemlenmiştir)
  • Spor (spor sırasında dolaşım sisteminin hareketlenmesinin ve beyne daha fazla oksijen ve kan ulaşmasının alzheimer riskini azalttığı gözlemlenmiştir)
  • Meyve suyu (birçok meyve suyu içeriklerinde bulunan vitaminler ve antioksidan özellikleri dolayısıyla Alzheimer’a karşı koruyucu etkiye sahiptir)
  • Vitamin ve mineraller bakımından zengin beslenme (E, B(özellikle b12) ve C vitaminleri, ayrıca gingkobiloba, selenyum Alzheimer riskine karşı koruyucu etkiye sahip olduğu düşünülmektedir. Ayrıca deniz ürünlerinde bol miktarda bulunan OMEGA 3 yağ asitlerinin Alzheimer’a karşı koruyucu etkisinin olduğu bilinmektedir)

Omega 3 yağ asitleri ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için Omega 3 yağ asitleri isimli yazımıza göz atabilirsiniz.

  • Gazete, kitap okumak (okumak en kaliteli zihinsel faaliyetlerden bir tanesidir. Gazete ve kitap okumak zihin hücrelerini aktive ederek, düşünsel faaliyetleri güçlendirir. Bu sebeple alzheimer hastalığı riskine karşı önemli bir koruyucu olduğu bilinmektedir)

Bir önceki yazımız olan Diyaliz nedir? Diyaliz kimler için gereklidir? Nasıl uygulanır? başlıklı makalemizde böbrek hastalıkları, böbrek yetmezliği ve diyaliz hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir